از سال 1368 به بعد روابط بازرگاني (و فرهنگي ؟) فعالي ميان چين و ماجاپاهيت وجود داشت، ولي مقارن اين زمان، هند تحت سلطهٴ مسلمانان درآمده و تجارت دريايي هم بيشتر در اختيار مسلمانان قرار گرفتهبود. بنابراين، جاوه در سدهٴ چهاردهم و بيش از آن در سدهٴ پانزدهم بهتدريج از نفوذ اسلامي بارور گرديد، كه نفوذ هندو را پس ميزد. در حوالي سال 1520م امپراتوري ماجاپاهيت براثر همدستي امراي مسلمان منقرض شد. از آن به بعد مسلمانان در جاوه و سوماترا مسلط بودهاند. دين بودا بيرون رانده شد و اسلام (با برخي شاخ و برگهاي هندو) جايش را گرفت، جز در جزيرهٴ كوچك بالي (در شرق جاوه) كه آيين هندو جانشين آن شد.
برگرديم به ناگاركريتاگاما كه اهميت عمدهاش براي ما مطالبي است در مورد جغرافياي تاريخي شبهجزيره و مجمعالجزاير مالايا. از آن تصوير روشني در مورد فراواني اطلاعات جغرافيايي بهدست ميآيد كه مردم جاوه توانستند در سدهٴ چهاردهم، در آن بخش از جهان فراهم آورند. اين اطلاعات مشخص ولي عريان است. چون شاعر جز اين كاري نكرده كه ممالك مورد توجه سرورش را نام ببرد.
ه. چين
اطلاعات چينيان در زمينهٴ جغرافيا و جانورشناسي
در پايان سدهٴ چهاردهم يا آغاز سدهٴ پانزدهم
تظاهرات جالبي از آن معلومات در كتاب مجهولالموٴلفي از مجموعهٴ وِيد در كمبريج به ما عرضه شدهاست، كه نامش را ميتوان
تصوير و توصيف ملل بيگانه ترجمه كرد. اين مجموعهاي است در 90 برگ به ابعاد 31×19 سانتيمتر، كه هر يك توسط باسمهاي چوبي چاپ شده و اطرافش كادر سياه ضخيمي دارد و در داخل آن كادر سياه نازكي است به ابعاد 26×33 سانتيمتر و دو صفحه در داخل آن قرارگرفته.
كتاب حاوي تصاوير 168 كشور يا سرزمين است و هر يك با نام آن كشور يا يادداشتي دربارهاش همراه است. ارزش كتاب در ترسيم تصاوير تعدادي زياد از جانوران است، شامل جانوران كميابي مانند گوراسب، زرافه، غزال آفريقايي، مرغ منقارشاخي كه نام هر يك ذكر شده است.
ئي ـ يو تئو ـ چيه در عصر سلسلهٴ مينگ و در فاصلهٴ سالهاي 1392 و 1430 تأليف شد و در سال 1489 توسط چين شين به چاپ رسيد. معلوم نيست نسخهٴ موجود در مجموعهٴ كمبريج چاپ قبل از آن است، يا بعد از آن.
نسخهٴ ئي ـ يو تئو ـ چيه در كمبريج تنها نسخهٴ شناخته شدهاست، ولي تصاوير و متن در يك دايرةالمعارف بسيار كمياب چاپ حدود سال 1609 نقل و اندكي تلخيص شده است. اين